Bir ilişkide aynı cümleyi kaç kez konuşabilirsiniz?

Aynı kırgınlığı, aynı ihtiyacı, aynı anlaşılmama hissini…

Bir noktadan sonra taraflardan biri şöyle diyebilir:

“Biz neden sürekli ilişkimizi konuşuyoruz? İyi bir ilişki bu kadar zor olmamalı.”

Diğeri ise aynı masada, aynı konuşmanın içinde bambaşka bir şey hissedebilir:

“Konuşuyorsak hâlâ uğraşıyoruz. Konuşmayı bırakırsak asıl o zaman biter.”

İlginç olan şu:

İkisi de kendi dünyasının içinden baktığında son derece haklı hissedebilir.

Çünkü bazen ilişkilerde çatıştığımız şey yalnızca sorunun kendisi değildir. Sorunlarla ne yapılması gerektiğine ilişkin inançlarımız da çatışır.

“Konuşuyorsak hâlâ uğraşıyoruz”

Bazı insanlar için konuşmak, ilişkinin bakımını yapmaktır.

Bir sorun varsa ortaya konur.
Bir kırgınlık varsa anlatılır.
Bir ihtiyaç karşılanmıyorsa söylenir.
Yanlış anlaşılma varsa açıklığa kavuşturulur.

Bu kişi için sorunların konuşulması ilişkinin kötü olduğunu değil, ilişkinin önemsendiğini gösterebilir.

Hatta bazen zihnindeki denklem oldukça basittir:

“Seni önemsediğim için bunu konuşuyorum.”

Bu nedenle karşısındaki insan konuşmadan uzaklaştığında yalnızca konuşma yarım kalmaz.

Kişi bunu bazen şöyle yaşayabilir:

“Demek ki çözmek istemiyor.”

Biraz daha derinde ise çok daha can yakıcı bir soru vardır:

“Ben seni kaybetmemek için bu kadar uğraşmaya hazırım. Sen neden beni kaybetmemek için uğraşmıyorsun?”

İşte mesele artık mutfakta bırakılan tabak, geç cevaplanan mesaj ya da hafta sonu planı değildir.

Mesele şuna dönüşür:

“Bu ilişki senin için benim için olduğu kadar önemli mi?”

“Sürekli konuşmak zorundaysak zaten yürümüyor”

Masadaki diğer insan ise aynı konuşmayı tamamen farklı yaşayabilir.

Onun ilişki anlayışında iyi ilişki daha doğal akan, daha az açıklama gerektiren, insanların birbirlerini sürekli düzeltmeye çalışmadığı bir yer olabilir.

Bu nedenle tekrar tekrar yapılan ilişki konuşmaları ona yakınlık değil, başarısızlık hissi verebilir.

Her yeni konuşmada şunu duyuyor olabilir:

“Yine yanlış yaptın.”

“Yine yeterli değilsin.”

“Yine ilişkimizde bir problem var.”

Karşısındaki aslında “Beni anlamanı istiyorum” derken onun kulağına ulaşan mesaj:

“Seninle mutlu değilim.”

olabilir.

Bir süre sonra kendini korumaya başlar.

Konuşmayı erteler.
Konuyu değiştirir.
Sessizleşir.
Uzaklaşır.

Ve sonunda:

“Hep sorun konuşuyoruz.”

der.

Oysa diğer taraf için tam tersidir:

“Sorun olduğu için konuşuyoruz.”

İşte ilişkinin düğümlendiği yerlerden biri burasıdır.

Kaygılı ve kaçıngan örüntü burada nasıl devreye giriyor?

Bağlanma kuramı bu çatışmayı anlamak için yararlı bir pencere açıyor.

Kaygılı bağlanma eğilimleri güçlü olan biri ilişkide mesafe hissettiğinde yakınlığı yeniden kurmaya çalışabilir.

Konuşmak ister.

Ne olduğunu anlamak ister.

“İyi miyiz?” sorusunun cevabını arar.

Çünkü belirsizlik onun sinir sistemi için rahatsız edicidir. Mesafe arttıkça ilişkiyi onarma isteği de artabilir.

Kaçıngan eğilimleri güçlü biri ise yoğun duygusal talep karşısında tam tersini yapabilir.

Alan ister.

Konuşmayı ertelemek ister.

Kendi içinde çözmeye çalışır.

Çünkü onun sinir sistemi için de sürekli duygusal temas ve ilişkiyi analiz etmek bunaltıcı olabilir.

Ve böylece çok tanıdık bir dans başlar:

Biri yaklaştıkça diğeri uzaklaşır.

Diğeri uzaklaştıkça ilki daha çok yaklaşır.

“Konuşalım.”

“Şimdi konuşmak istemiyorum.”

“Ama konuşmazsak nasıl çözeceğiz?”

“İşte sürekli bunu yapıyoruz.”

“Çünkü sen konuşmuyorsun.”

“Çünkü sen sürekli konuşmak istiyorsun.”

Bir süre sonra artık başlangıçtaki problemin ne olduğunu bile unutabilirsiniz.

Yeni problem, problemleri nasıl çözdüğünüz haline gelir.

Psikoloji literatüründe buna yakın dinamiklerden biri demand–withdraw, yani talep etme–geri çekilme örüntüsü olarak inceleniyor.

Burada önemli bir ayrıntı var:

Bu döngüde mutlaka bir kötü adam yoktur.

Çoğu zaman iki insan da kendini korumaya çalışıyordur.

Ama kullandıkları korunma yöntemleri birbirlerinin yarasına basıyordur.

Peki kim haklı?

Belki de yanlış soru bu.

Çünkü sağlıklı bir ilişki ne sürekli konuşulan ne de hiç konuşulmayan ilişkidir.

Asıl soru şudur:

Konuştuğumuzda bir yere varabiliyor muyuz?

Aynı meseleyi onuncu kez konuşmak tek başına “ilişki için emek vermek” değildir.

Eğer her konuşmanın sonunda aynı davranışlar devam ediyor, aynı ihtiyaçlar karşılıksız kalıyor ve yalnızca yeni bir konuşma tarihi belirleniyorsa konuşmak bir süre sonra çözüm olmaktan çıkar.

Ama “İyi ilişkide bunları konuşmaya gerek kalmaz” düşüncesi de gerçekçi değildir.

İki ayrı geçmişi, iki ayrı ailesi, iki ayrı korku ve ihtiyaç dünyası olan insanın birbirini her zaman kendiliğinden anlamasını beklemek romantik olabilir; fakat pek mümkün değildir.

Yakınlık biraz da birbirinin kullanım kılavuzunu öğrenmektir.

Ve bunun yolu çoğu zaman konuşmaktan geçer.

Belki mesele konuşmanın miktarı değil, sonucudur

Şöyle düşünelim.

Bir partner:

“Son zamanlarda birlikte daha fazla zaman geçirmeye ihtiyacım var.”

diyor.

Diğeri:

“Anladım. Ben bunu fark etmemiştim.”

diyor.

Sonra gerçekten hayatlarında küçük bir değişiklik oluyor.

Burada konuşma işe yaramıştır.

Ama aynı ihtiyaç altı ay boyunca tekrar tekrar dile getiriliyor, her seferinde uzun tartışmalar yaşanıyor, birkaç gün düzelip sonra her şey eski haline dönüyorsa…

Artık problem “iletişim eksikliği” olmayabilir.

Çünkü iletişim gerçekleşmiştir.

İhtiyaç duyulmuştur.
Söylenmiştir.
Duyulmuştur.

Fakat davranışa dönüşmemiştir.

Bazen ilişkilerde çok önemli bir ayrımı kaçırıyoruz:

Bir insanın seni anlaması ile senin ihtiyacını karşılamayı seçmesi aynı şey değildir.

Karşındaki seni gayet iyi anlamış olabilir.

Ve yine de bunu yapmayı istemeyebilir.

Bu acı verici olabilir ama bazen yüzüncü konuşmadan daha açıklayıcıdır.

Bir başka ihtimal daha var

Bazen “Sürekli sorun konuşuyoruz” diyen kişi gerçekten yorulmuştur.

Bazen de bu cümle sorunlarla temas etmemek için kullanılan bir kaçış yoluna dönüşebilir.

Aynı şekilde “Ben sadece çözmeye çalışıyorum” diyen kişi gerçekten ilişkiyi onarmaya çalışıyor olabilir.

Ama bazen o da konuşmayı, karşısındaki insan istediği cevabı verene kadar sürdürüyor olabilir.

Yani konuşmak her zaman yakınlık değildir.

Susmak da her zaman kaçınmak değildir.

Bunu davranışın kendisinden çok işlevine bakarak anlayabiliriz.

Bu konuşma bizi birbirimize yaklaştırıyor mu?

Birbirimizi daha iyi anlamamızı sağlıyor mu?

Somut bir değişiklik yaratıyor mu?

Yoksa biri diğerini ikna etmeye, diğeri de konuşmadan kurtulmaya mı çalışıyor?

Bence ilişkilerde sorulması gereken asıl sorular bunlar.

Sevgi her zaman aynı ilişki dilini öğretmiyor

İki insan birbirini gerçekten sevebilir.

Ama biri sevgiyi:

“Bir sorun varsa birlikte çözeriz.”

diye yaşayabilir.

Diğeri:

“Birbirimizi seviyorsak bu kadar zorlanmamalıyız.”

diye yaşayabilir.

Ve ikisi de karşısındakinin davranışını sevgisizlik olarak yorumlayabilir.

Biri:

“Benim için savaşmıyor.”

der.

Diğeri:

“Beni olduğum gibi kabul etmiyor.”

der.

Belki ikisi de sevilmek istiyordur.

Sadece sevginin nasıl görünmesi gerektiğine dair öğrendikleri birbirinden farklıdır.

İşte bu yüzden bazen bir ilişkinin en önemli konuşması yaşanan problem hakkında değildir.

Şunun hakkındadır:

“Biz bir problem yaşadığımızda ne yapacağız?”

Çünkü cevabınız birbirinden çok farklıysa, küçük bir anlaşmazlık bile zamanla ilişkinin tamamını kaplayabilir.

Ve belki sağlıklı ilişkinin ölçüsü hiç sorun yaşamamak değildir.

Sorun çıktığında iki kişinin de aynı masada kalabilmesidir.

Biri konuşmak isterken diğerinin boğulmadığı;

diğeri biraz alan isterken ilkinin terk edilmiş hissetmediği;

konuşmanın yalnızca sözde kalmayıp davranışa dönüştüğü;

ve en önemlisi, ilişkiyi ayakta tutma sorumluluğunun tek kişinin omuzlarında olmadığı bir masa.

Çünkü ilişkiyi konuşmak değerlidir.

Ama ilişkiyi yalnızca konuşarak yaşatamazsınız.

Bir noktadan sonra kelimelerin yanında davranışların da şunu söylemesi gerekir:

“Ben de buradayım.”